Chuyên Mục Bệnh

Axit uric cao là gì? nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị

Ngày 20 Tháng Sáu, 2020

Axit uric cao là gì?

Axit uric trong nước tiểu là một trong những loại chất cơ thể người thải ra hàng ngày, nếu nồng độ quá cao sẽ gây hại cho cơ thể người. Trong cơ thể chúng ta có một loại chất có tên purine, sau khi trải qua một chuỗi phản ứng chuyển hoá phức tạp, nó sẽ trở thành axit uric và được thải ra khỏi cơ thể. Nồng độ axit uric cao là một loại bệnh mang tính chuyển hoá do rối loạn chuyển hoá purine trong cơ thể vì nguyên nhân nào đó, dẫn đến hàm lượng axit uric trong nước tiểu tăng cao. Mức sống của con người ngày một được nâng cao, dinh dưỡng cũng ngày càng phong phú, nhiều người thường xuyên ăn thực phẩm bổ dưỡng, đặc biệt là nhiều người có thói quen ăn hải sản uống bia, thật ra điều này không hề tốt, vì rất dễ hấp thụ lượng lớn purine, có thể dẫn đến axit uric trong nước tiểu tăng cao. Ngoài ra, phụ nữ mang thai do thường xuyên được tẩm bổ, trong khi sự chuyển hoá trong cơ thể có thay đổi, rất dễ bị axit uric trong nước tiểu cao, càng cần phải chú ý hơn.

Thật ra, khi axit uric trong nước tiểu cao cũng sẽ dẫn đến các loại bệnh khác, thường gặp nhất là bệnh thống phong (bệnh gút). Axit uric có độ hoà tan cao nhất trong máu, khi vượt quá giá trị này, muối urat (urate) rất dễ kết tinh, đọng lại ở mô dẫn đến biến chứng viêm cấp tính, như đọng ở khớp thì sẽ gây viêm khớp thống phong (hay thường gọi là bệnh gút) mà mọi người vẫn biết. Do đó người bị gút không được ăn nội tạng động vật, vì những loại này có rất nhiều purine, khiến bệnh tình thêm nghiêm trọng.

Triệu chứng axit uric cao

Triệu chứng của axit uric cao có khá nhiều điểm tương đồng với các loại bệnh khác nên rất dễ bị nhầm lẫn. 

Trong giai đoạn đầu, triệu chứng của bệnh sẽ không rõ ràng, cơ thể không có biểu hiện khó chịu gì nhiều, thường phải khi tới bệnh viện xét nghiệm máu và nước tiểu mới biết. Nếu không phát hiện kịp thời, khi nồng độ purine trong máu tăng dần, axit uric tích luỹ quá nhiều, vượt quá độ hoà tan của nó trong máu, sẽ tạo thành tinh thể, đọng lại ở một số mô như ở khớp xương, khi ấy sẽ xuất hiện các triệu chứng như khớp xương sưng đau, tê cứng. Nếu không chú ý, bệnh tình sẽ nghiêm trọng hơn cuối cùng phát triển thành gút, ảnh hưởng rất lớn tới sinh hoạt và công việc hàng ngày. Thông thường bệnh gút hay phát tác ở khớp ngón tay ngón chân và khớp gối, cơn đau rõ rệt và khó lòng chịu nổi.

Chữa trị axit uric cao

Hiện nay mức sống của mọi người đã được nâng cao, kết cấu dinh dưỡng trong bữa ăn hàng ngày cũng thay đổi, khiến càng ngày càng nhiều người bị tăng axit uric trong nước tiểu. Nếu không chú ý rất dễ dẫn đến bệnh gút, ảnh hưởng nghiêm trọng tới cuộc sống.

Nếu phát hiện axit uric tăng cao, kịp thời điều chỉnh chế độ ăn uống và cải thiện thói quen xấu hàng ngày thì axit uric tăng cao không hề đáng sợ. Phụ nữ mang thai cũng không nên tẩm bổ mù quáng, nếu không rất dễ mắc bệnh.

Axit uric chủ yếu có từ thực phẩm hàng ngày và chuyển hoá trong cơ thể, nếu hấp thụ quá nhiều hoặc bị rối loạn chuyển hoá sẽ dẫn đến tăng nồng độ axit uric. Do vậy chúng ta có thể khống chế hoặc giảm axit uric từ các phương diện sau: kiểm soát nguồn axit uric, thúc đẩy bài tiết, nếu axit uric đã bắt đầu lắng đọng thì có thể can thiệp vào sự hoà tan và chuyển hoá tinh thể muối urát, về ăn uống nhất định phải giảm nội tạng động vật, hải sản. Đồng thời có thể dùng thuốc để giảm nồng độ axit uric.

Thật ra cũng không cần quá hoảng hốt khi nồng độ axit uric tăng, có thể đó chỉ là tăng axit uric máu không triệu chứng, thường xảy ra trước khi bị gút, có thể tồn tại trong thời gian dài. Người bị tăng axit uric máu nhưng không bị gút, nồng độ axit uric trong máu và thời gian kéo dài đều không đủ, đây có thể là chứng tăng axit uric máu tạm thời do thuốc hoặc ăn uống, chỉ cần loại bỏ các yếu tố đó là có thể hồi phục bình thường.

Axit uric cao thì uống thuốc gì

Axit uric là chất thải từ cơ thể, nếu sinh ra quá nhiều hoặc bài tiết quá ít đều sẽ tích tụ lại trong cơ thể, từ đó có thể gây nồng độ axit uric quá cao. Nếu phát hiện nồng độ axit uric cao mà vẫn không chú ý thì lâu dần rất dễ biến chứng thành bệnh gút. Chúng ta có thể dùng các phương pháp sau để giảm nồng độ axit uric:

Hạn chế sự tổng hợp axit uric

Thuốc có vai trò này chủ yếu là allopurinol, một chất ức chế enzyme xúc tác sản phẩm trung gian trong quá trình chuyển hóa purin. Sau khi sử dụng, nó có thể ngăn chặn sự hình thành sản phẩm trung gian chuyển hóa này, nhanh chóng làm giảm nồng độ axit uric trong máu và giảm sự hình thành sỏi axit uric. Nó phù hợp cho những người có chức năng thận bình thường, những người bị rối loạn chức năng gan và thận nên thận trọng khi sử dụng.

Tăng cường bài tiết nước tiểu

Các loại thuốc ức chế sự tái hấp thu axit uric của ống thận, làm tăng bài tiết axit uric trong nước tiểu, do đó làm giảm nồng độ axit uric trong máu, chủ yếu bao gồm các loại foprazone, probenecid và benzbromarone. Ngoài ra, một số loại thuốc kiềm, như natri bicarbonate, không có tác dụng làm giảm hàm lượng axit uric, nhưng chúng có thể kiềm hóa nước tiểu, do đó tăng khả năng hòa tan của axit uric trong máu, khiến axit uric khó tích tụ trong nước tiểu và tạo thành tinh thể.

Axit uric cao không được ăn gì

Axit uric là chất thải chuyển hoá của purine, nếu chuyển hoá bất thường rất có khả năng làm tăng nồng độ axit uric. Người bị cao axit uric nhất định không được ăn thực phẩm giàu purine, như đậu phộng (lạc), thịt bò, thịt lợn, hải sản và nội tạng động vật.

Ngoài ra cũng cần hạn chế, tốt nhất là không uống rượu, đặc biệt là phụ nữ mang thai. Chất cồn trong rượu dễ làm axit lactic tích tụ trong cơ thể, mà axit lactic ức chế sự bài tiết axit uric, làm tăng nồng độ axit uric trong cơ thể. Nếu điều này diễn ra trong thời gian dài sẽ khiến axit uric không tan được trong máu, dễ tạo thành tinh thể, đọng lại trong khớp. Do vậy người bị axit uric cao phải cai rượu bia, hải sản. Hải sản chứa nhiều purine và chất đạm, ăn nhiều sẽ khiến cơ thể trong môi trường axit, thúc đẩy axit uric tạo thành kết tinh.

Đọc toàn bộ bài viết

Ths.Bs Trương Thị Thúy Mai

Ths.Bs Trương Thị Thúy Mai chuyên khoa nhi tại bệnh viện nhi đồng 1 tại Tp.HCM. Có rất nhiều năm kinh nghiệm chuyên môn. Bác Mai có vai trò chuyên môn cao tại khoa nhi của bệnh viện.


Tải Ứng Dụng MammyKids Miễn Phí