Bà bầu bị chuột rút: nguyên nhân và phòng ngừa

0
7

Chuột rút trong thai kỳ

Chuột rút là một trong những hiện tượng gây khó chịu cho các mẹ bầu rất thường gặp. Thông thường chuột rút hay xảy ra vào ban đêm, thông thường là sự co rút của cơ bắp chân và cơ bàn chân gây đau, hoặc khi ngủ dậy vào buổi sáng, có thể chỉ vươn vai là lòng bàn chân, bắp chân hoặc phần bụng, phần eo đã bị chuột rút rồi.

Nguyên nhân chính có thể là do tăng gánh nặng ở cơ đùi, mất cân bằng tỉ lệ canxi và phốt pho. Trong thai kỳ đi bộ nhiều, đứng lâu, đều có thể làm tăng lượng hoạt động của cơ bắp chân, khiến lượng canxi trong cơ thể không đủ dùng, từ đó gây chuột rút. Ngoài ra, tuần hoàn máu không tốt hoặc lạnh cũng có thể là nguyên nhân gây chuột rút.

Thời gian dễ bị chuột rút: hơn một nửa số phụ nữ mang thai, đặc biệt ở cuối thai kỳ bị chuột rút khi ngủ vào ban đêm.

Triệu chứng chuột rút trong thai kỳ

Thường xảy ra vào ban đêm

Thông thường chuột rút hay xảy ra vào ban đêm, thông thường là sự co rút của cơ bắp chân và cơ bàn chân gây đau, hoặc khi ngủ dậy vào buổi sáng, có thể chỉ vươn vai là lòng bàn chân, bắp chân hoặc phần bụng, phần eo đã bị chuột rút rồi. Chuột rút trong thai kỳ phần lớn là do tăng gánh nặng lên cơ ở chân, tỉ lệ canxi và phốt pho mất cân bằng. Chuột rút có thể là do tăng gánh nặng ở cơ đùi, mất cân bằng tỉ lệ canxi và phốt pho.

Trong thai kỳ đi bộ nhiều, đứng lâu, đều có thể làm tăng lượng hoạt động của cơ bắp chân, khiến lượng canxi trong cơ thể không đủ dùng, từ đó gây chuột rút. Ngoài ra, tuần hoàn máu không tốt hoặc lạnh cũng có thể là nguyên nhân gây chuột rút.

Bị kích thích lạnh

Cơ ở bắp chân dễ bị lạnh, do bị lạnh kích thích, cơ ở chân xuất hiện hiện tượng chuột rút. Do đó cần chú ý giữ ấm chân.

Mệt mỏi quá độ

Chân hoạt động nhiều như đi bộ lâu, vận động mạnh, khiến cơ chân mệt mỏi. Mức độ căng thẳng của cơ chưa hết, những chất mang tính axit sinh ra từ quá trình trao đổi chất kích thích cơ gây ra chuột rút. Vì thế, khi hoạt động chân nhiều, nên ngâm chân nước nóng, tốt nhất tắm nước ấm, xoa bóp hai chân, giảm sự tích tụ của axit lactic tránh chuột rút cục bộ.

Hạ canxi máu

Khi hạ canxi máu giới hạn hưng phấn của cơ thần kinh giảm, dễ gây co rút bất thường, thường gặp ở phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú và phụ nữ trung niên. Do vậy phụ nữ mang thai và đang cho con bú cần chú ý bổ sung canxi, ăn nhiều loại thực phẩm giàu canxi như trứng, sữa, các loại đậu và chế phẩm từ đậu. Phụ nữ mãn kinh nên chú ý bổ sung canxi, nếu cần thì uống thuốc bổ sung.

Lưu thông máu

Nếu giữ nguyên một tư thế trong một thời gian dài, tĩnh mạch ở chân phải chịu áp lực, cản trở lưu thông máu, khi máu lưu thông bị đình trệ tới mức nhất định sẽ gây co giật cơ chân. Thường gặp ở những người bị phình tĩnh mạch hoặc thuyên tắc tĩnh mạch sâu (DVT), nên tới bệnh viện điều trị kịp thời.

Cách xoa dịu triệu chứng chuột rút

Gác cao chân hoặc chườm nóng hiệu quả rõ rệt

Khi ngủ giữ cho chân ấm, đặc biệt trước khi ngủ không được để chân bị gió lạnh thổi vào, nằm ngủ tư thế nghiêng có thể giảm bớt triệu chứng. Không được để mệt mỏi, tránh đi bộ nhiều hoặc đứng quá lâu. Khi nằm nghỉ có thể nằm thẳng gác chân hơi cao một chút, duỗi ngón chân về phía trước có thể thư giãn cơ bắp chân để giảm sưng phù.

Thường xuyên xoa bóp chân tăng cường tuần hoàn máu có lợi cho trao đổi chất, có thể kết hợp chườm nóng, buổi tối ngâm chân nước nóng 10 phút hiệu quả sẽ rõ rệt hơn.

Chế độ ăn uống

Bình thường ăn nhiều thực phẩm giàu canxi  như sữa bò, chế phẩm từ sữa (pho-mai, sữa chua), sườn, cá khô, tăng cường hấp thụ vitamin (đặc biệt là vitamin D), ít ăn đồ mặn, ướp muối như lạp xưởng, xúc xích, đồ đóng hộp để tránh phù thũng. Mỗi ngày uống vài cốc nước cam, lựu, cà chua để bổ sung khoáng chất. 

Khi bị chuột rút đặt ngay chân xuống đất

Khi bị chuột rút có thể xuống giường để chân chạm đất, hoặc khi nằm để gót chân chạm tường, cũng có thể kéo bàn chân hướng lên trên, kéo giãn cơ bắp chân. Ngoài ra duỗi thẳng đầu gối, kéo bàn chân hướng về phía đầu gối, cho phần mắt cá chuyển động tròn nhẹ nhàng, cũng có thể giảm bớt triệu chứng. Nhưng nếu tình hình chuột rút nghiêm trọng thì nhất định phải đi khám bác sĩ.

Vận động co duỗi trong thai kỳ

Nằm ngửa thẳng trên giường, hai đầu gối cong lại 45 độ, lưng và lòng bàn chân chạm đất, giữ nguyên tư thế rồi cố gắng đưa bụng lên để cơ ở cột sống, lưng và mông cong lên rồi trở về tư thế ban đầu. Từ tháng thứ 4 thai kỳ, mỗi ngày 2 lần, mỗi lần 3 cái. Tập đi tập lại động tác này có thể giúp cơ ở xương chậu và eo co giãn.

Lựa chọn quần áo phù hợp

Lựa chọn quần áo thoải mái, kết hợp tất co giãn cao tới đầu gối, tất co giãn có thể lựa chọn loại dày một chút, co giãn tốt, tất bằng cotton, len sẽ thoải mái hơn, thấm hút tốt hơn tất lụa. Các mẹ không nên đi giày dép có gót cao, có thể chọn giày đế bệt, thân giày mềm mại ôm chân.

Làm sao để chữa chuột rút thai kỳ

Bổ sung canxi

Chúng ta đều biết canxi cần cho sự phát triển hệ xương của thai nhi đều được lấy từ cơ thể mẹ, do đó mẹ mỗi ngày đều phải đảm bảo hấp thụ 1200-1500mg canxi. Nếu mẹ không hấp thụ đủ canxi sẽ gây nên hạ canxi máu. Canxi là yếu tố quan trọng điều tiết sự co giãn cơ, phân tách tế bào, sự tiết chất từ các tuyến trong có thể. Hạ canxi làm tăng tính hưng phấn thần kinh khiến cơ bắp co rút nên xuất hiện hiện tượng chuột rút.

Do mức canxi trong máu buổi tối thấp hơn ban ngày, nên chuột rút hay xảy ra vào buổi tối. Nên lựa chọn loại thuốc bổ sung canxi thích hợp để sử dụng, thông thường mỗi ngày một viên canxi là đủ, nếu thiếu hụt nhiều thì mỗi ngày 2 viên. Cá biệt có những người sau khi uống canxi đi đại tiện khô, có thể uống nước mật ong để nhuận tràng.

Ăn uống khoa học

Bình thường mẹ nên chú ý ăn nhiều thực phẩm giàu canxi như vừng (mè), sữa bò, sườn, tôm. Rong biển giàu magiê, canxi, chế phẩm từ sữa, rau lá xanh, hạt hướng dương, cá hồi, đậu phụ khô giàu canxi. Táo đỏ, vả tây, ngô ngọt, rau màu xanh và táo giàu magiê. Các loại thực phẩm giàu vitamin C gồm có trái cây họ cam, rau lá xanh, khoai tây, cà chua. Phụ nữ mang thai ăn những loại thực phẩm này có lợi cho sự phát triển của thai nhi, có thể phòng tránh chuột rút. Vừa bổ sung canxi vừa chú ý đảm bảo hấp thụ đủ vitamin D.

Phụ nữ mang thai nên thường xuyên tắm nắng, tăng cường hấp thụ vitamin D và chuyển hoá canxi. Mỗi ngày nên uống vài ly nước trái cây tươi, bổ sung khoáng chất.

Vận động tránh chuột rút

Trong thai kỳ nên cố gắng hoạt động nhiều, như đi bộ, bơi, yoga hoặc các loại vận động phù hợp với phụ nữ mang thai khác, đều có thể hỗ trợ phòng tránh chuột rút. Đi dạo công viên hoặc đi dạo phố đều giúp bạn rèn luyện. Nếu mệt thì hãy dừng lại nghỉ ngơi. Đi lại có lợi nhưng nếu đi quá nhiều hoặc đứng quá lâu sẽ làm tăng gánh nặng lên cơ chân, làm các chất thải mang tính axit tích tụ cục bộ, sẽ gây co rút cơ.

Xoa bóp tinh dầu

Dùng tinh dầu oải hương hoặc hoa cúc (mỗi loại 1 giọt, hoặc cho mỗi loại 1 giọt vào 5ml dầu hạt nho) vào dầu xoa bóp cũng có hiệu quả rất tốt. Tinh dầu oải hương có thể giảm đau, cúc ngọt giúp giảm chuột rút và giảm viêm.

Kê chân cao và chườm nóng

Khi ngủ đảm bảo giữ ấm chân, đặc biệt trước khi ngủ không được để chân bị gió lạnh thổi vào, nên nằm tư thế nghiêng, như vậy có thể giảm bớt triệu chứng. Không được để mệt mỏi quá độ, tránh đi lại quá nhiều, đứng quá lâu. Khi nằm nghỉ ngơi nên kê chân cao lên một chút, ngón chân duỗi đưa hướng lên trên kéo dãn cơ bắp chân có thể giảm nhẹ sưng phù. Thường xuyên xoa bóp chân tăng tuần hoàn máu, tăng cường trao đổi chết, có thể kết hợp chườm nóng, buổi tối ngâm chân nước nóng 10 phút sẽ có hiệu quả rõ rệt.

Phương pháp xoa bóp giảm chuột rút bắp chân

Tên huyệt: huyệt thái xung

Vị trí: Huyệt nằm phía trên cách kẽ ngón cái và ngón trỏ chân 2 thốn.

Cách xoa bóp: thai phụ ngồi trên ghế duỗi thẳng chân, đặt gót chân lên đùi chồng (người hỗ trợ), chồng dùng ngón cái khẽ ấn vào huyệt thái xung.

Mang thai bị chuột rút phải làm thế nào

Nếu bạn bị chuột rút, phải kéo căng từ đùi tới gót chân, rồi chầm chậm kéo ngón chân lại. Tuy làm vậy không dễ chịu nhưng có thể giảm nhẹ chuột rút, có tác dụng giảm đau. Chú ý nhất định không được kéo căng chân, gập ngón chân xuống dưới, như vậy sẽ làm chuột rút thêm nghiêm trọng. Buổi tối lúc nghỉ ngơi, xem tivi có thể xoa mắt cá chân theo một chiều rồi ngược lại.

Sau khi bị chuột rút mẹ cần nghỉ ngơi ngay, xoa bóp nhẹ nhàng nơi bị chuột rút, khẽ kéo dãn cơ để tăng sức căng của gân, sức căng đạt tới mức nhất định, thần kinh sẽ truyền xung động lên não bộ, để tránh gân bị tổn thương não sẽ thả lỏng cơ bị chuột rút. Cần chú ý kéo dãn cơ không được dùng lực quá mạnh.

Mang thai bị chuột rút nên chú ý điều gì

Không để quá mệt

Vận động chân quá nhiều như đi bộ lâu, đứng lâu, vận động mạnh khiến cơ chân mệt mỏi. Mức độ căng thẳng của cơ chưa hết, những chất mang tính axit sinh ra từ quá trình trao đổi chất kích thích cơ gây ra chuột rút. Vì thế, khi hoạt động chân nhiều, nên ngâm chân nước nóng, tốt nhất tắm nước ấm, xoa bóp hai chân, giảm sự tích tụ của axit lactic tránh chuột rút.

Tránh bị lạnh

Cơ ở cẳng chân rất dễ bị lạnh, khi bị lạnh kích thích cơ chân sẽ xuất hiện hiện tượng co rút gây chuột rút. Do vậy cần chú ý giữ ấm chân.

Không duy trì một tư thế quá lâu

Nếu giữ một tư thế quá lâu, ví dụ như vắt chân chữ ngũ, tĩnh mạch ở chân chịu áp lực, lưu thông máu kém, máu tích tụ đến một mức độ sẽ gây chuột rút.

Không nên ngủ quá nhiều

Ngủ quá nhiều khiến tuần hoàn máu chậm lại, gây tích tụ chất thải của quá trình trao đổi chất, dễ gây chuột rút.

Không đi giày, dép cao gót

Phụ nữ mang thai nên chọn các loại giày dép đế bằng, mềm và thoải mái.