Cách xử lý khi bị say nắng nhanh chóng cho bạn

Ngày 25 Tháng Sáu, 2020

Triệu chứng bị say nắng

Say nắng là sự rối loạn chức năng điều tiết thân nhiệt do nhiệt độ cao gây ra, quá nhiều nhiệt lượng tích luỹ trong cơ thể từ đó gây tổn thương hệ thần kinh. Vậy triệu chứng say nắng gồm có những gì?

Dấu hiệu tiền say nắng: con người trong môi trường nhiệt độ cao một thời gian, có các triệu chứng như mệt mỏi, chóng mặt, hoa mắt, buồn nôn, hành động chậm chạp, tức ngực, hồi hộp, đổ nhiều mồ hôi, khát nước, thiếu tập trung, đây là những dấu hiệu trước khi bị say nắng. Lúc này, thân nhiệt bình thường hoặc hơi cao. Nếu rời khỏi môi trường nhiệt độ cao, nghỉ ngơi vài giờ có thể hồi phục bình thường.

Say nắng nhẹ

Ngoài những triệu chứng tiền say nắng, người bị say nắng nhẹ mặt đỏ ửng, da khô, hoặc xuất hiện các triệu chứng nhu suy tuần hoàn ngoại vi như mồ hôi đầm đìa, mặt tái nhợt, mạch đập nhỏ và nhanh, tay chân ướt lạnh, tụt huyết áp. Thân nhiệt có thể tăng trên 38 độ.

Say nắng nặng

Say nắng nặng căn cứ cơ chế và biểu hiện lâm sàng có thể chia thành

Say nắng thân nhiệt cao

Hay gặp ở người già, thường xảy ra sau vài ngày nhiệt độ cao hoặc vận động thời gian dài, cơ thể sinh nhiệt quá độ, tản nhiệt kém, khiến thân nhiệt tăng cao, khiến toàn thân mềm nhũn, chóng mặt, buồn nôn và nôn, động tác không hài hoà, thậm chí bị ngất. Triệu chứng điển hình là thân nhiệt cao tới 41-43 độ, mặt đỏ ửng, da khô nóng, không có mồ hôi, thở nhanh và yếu, mạch đập nhanh, tụt huyết áp. Do mạch đập nhanh nên thấy hồi hộp bất an, thần chí mơ hồ, muốn ngủ, tứ chi co giật, thậm chí hôn mê. Đồng tử phản xạ ánh sáng chậm hoặc không phản ứng.

Người bị nặng có thể bị những biến chứng nghiêm trọng có thể dẫn đến tử vong như phù não, suy tim, phù phổi, suy chức năng thận, sốc, nhiễm toan chuyển hoá nhiễm toan hay nhiễm độc axit là tăng nồng độ axít trong máu và các mô khác của cơ thể, tức là tăng ion hydro nồng độ), đông máu nội mạch micarial.

Say nắng co giật

Trong môi trường nhiệt độ cao, do khi vận động đổ nhiều mồ hôi, mất muối quá độ, gây khô miệng, nên uống nước nhiều, nhưng bổ sung muối không đủ, khiến giảm nồng độ natri clorua trong máu, làm tăng sự hưng phấn của cơ bắp, dẫn đến các cơn đau cơ xương ở tứ chi.

Say nắng suy kiệt

Say nắng suy kiệt là loại say nắng thường gặp nhất. Vận động hoặc lao động mạnh trong thời tiết nóng nực, đổ mồ hôi nhiều, trong trường hợp này nếu không kịp thời bổ sung nước có thể dẫn đến mất nước, tụt natri, đông máu, tăng độ dính của máu, cộng với mạch máu ở da giãn nở, lượng cung máu không đủ, dẫn đến suy tuần hoàn ngoại vi.

Sốc nhiệt

Lao động, vận động hoặc huấn luyện dưới nắng gắt, đầu không được che chắn đầy đủ, trực tiếp chịu ánh nắng chiếu, có thể gây sung huyết màng não, phù thũng hoặc tổn thương mô não. Do bộ phận tổn thương chính là đầu nên triệu chứng ban đầu là đau đầu dữ dội, chóng mặt, hoa mắt, ù tai, buồn nôn, nôn mửa, lo lắng bất an, nghiêm trọng có thể co giật, thậm chí hôn mê.

Cấp cứu khi bị say nắng

Mùa hè ngày dài đêm ngắn, nhiệt độ cao, rất dễ bị say nắng, chúng ta có thể làm những gì để giảm bớt triệu chứng?

Khi mới bị say nắng cần nhanh chóng tới nơi râm mát, thoáng gió, nằm xuống, mở khuy áo hoặc cởi bớt áo. Nếu áo bị thấm ướt bởi mồ hôi nên thay áo, giảm thân nhiệt, có thể đắp khăn lạnh lên trán, có thể lau người bằng rượu trắng, nước lạnh rồi quạt để tản nhiệt.

Say nắng nhẹ có thể hắt nước cho người bệnh, nước hắt lên da bốc hơi khá nhanh, như vậy sẽ tăng hiệu quả giảm nhiệt, hoặc đắp khăn lạnh cho người bệnh, nếu có thể đưa người bệnh tới chỗ có điều hoà, quạt lạnh. Khi mới bị và say nắng nhẹ, khi người bệnh vẫn còn ý thức có thể cho uống nước mát, có thể cho uống nước muối loãng hoặc nước soda. Nhưng không được cho uống quá nhiều một lúc, nếu không sẽ gây nôn, đau bụng, buồn nôn.

Người bị say nắng nghiêm trọng, nếu bị mất ý thức, có thể ấn huyệt nhân trung, hợp cốc để bệnh nhân tỉnh lại, nên lập tức hô hấp nhân tạo, cần đưa bệnh nhân tới bệnh viện ngay để chẩn trị. Khi vận chuyển nên cho bệnh nhân nằm cáng, không được để bệnh nhân tự đi. Trong lúc vận chuyển cần chú ý, cố gắng dùng túi chườm lạnh ở trán, sau gáy, trước ngực, dưới nách và bẹn, tích cực thực hiện các biện pháp giảm nhiệt vật lý để bảo vệ não, tim phổi.

Chú ý: Bệnh nhân sau khi bị say nắng hồi phục ý thức hoặc tỉnh lại sau khi giảm nhiệt có thể uống nước đậu xanh, nước muối loãng, hoặc thuốc chữa say nắng. Bình thường có thể uống nước muối loãng, nước đậu tương, đậu xanh, buổi trưa không nên ra ngoài.

Bị say nắng nên ăn gì

Mùa hè thời tiết nóng nực, dương khí trong cơ thể khá thịnh, sau khi bị say nắng nên ăn trái cây, rau xanh tính mát.

Dưa hấu

Đây là trái cây phổ biến trong mùa hè, tính mát. Dưa hấu không chỉ có thể giải nóng trừ khát, còn rất giàu dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể. Mùa hè, nếu bị say nắng, sốt, miệng khát, tiểu ít, hoặc các loại nhiệt bệnh cấp tính khác, đều có thể ăn dưa hấu để hỗ trợ điều trị. Vỏ dưa cũng có thể đun nước uống (người thể chất yếu, kinh nguyệt quá nhiều, rối loạn tiêu hoá không nên ăn, ăn dễ tổn thương tới tỳ vị).

Táo

Táo được gọi là trái cây dưỡng sinh. Táo có thể hỗ trợ tiêu hoá, còn giúp giảm mỡ giảm béo. Táo có nhiều vitamin, khoáng chất, đường, chất béo. Táo có tác dụng thanh nhiệt, giải khát, giảm mệt mỏi (nhưng do táo có đường, muối natri, bệnh nhân bị bệnh mạch vành, xơ vữa động mạch, bệnh thận, tiểu đường không nên ăn nhiều).

Dưa lưới

Dưa lưới được gọi là vua các loại dưa. Dưa lưới không chỉ ngon mà còn giàu dinh dưỡng, giá trị chữa bệnh rất cao, có tác dụng làm mát, giải nhiệt, giải khát.

Dưa gang

Dưa gang có giá trị dinh dưỡng sánh ngang với dưa hấu. Ngoài nước và chất đạm thấp hơn thì các thành phần dinh dưỡng khác đều không thua kém dưa hấu, thậm chí hương thơm, khoáng chất, đường và vitamin đều cao hơn hẳn dưa hấu. Theo Đông Y, dưa bở có tác dụng giảm nhiệt, giải khát, lợi tiểu.

Vãi

Vải chứa nhiều đường, chất đạm, các loại vitamin, chất béo, axit citric, pectin, phốt pho, sắt, rất tốt cho sức khoẻ. Vải có thể bổ sung nhiều nước cho cơ thể, có tác dụng thanh nhiệt. Nhưng vải tính nhiệt, người âm hư hoả vượng, gai lưỡi đỏ, nóng trong thì không nên ăn nhiều. Ăn vải nhiều có thể gây buồn nôn và nôn, chóng mặt, tứ chi vô lực, còn có thể làm giảm đường huyết.

Mướp hương

Mướp có tác dụng thanh nhiệt. Mùa hè ăn canh mướp có thể giải nhiệt. Khi nấu không nên nấu lâu, tốt nhất đảm bảo màu xanh tươi của mướp. Vỏ và hoa mướp đun nước uống thay trà cũng có tác dụng giải nhiệt.

Bí đao

Tính hàn, có tác dụng thanh nhiệt, ích tỳ, lợi tiểu, trừ thấp, có thể cắt lát nấu canh hoặc xào.

Khổ qua (mướp đắng)

Mướp đắng tính hàn, có tác dụng thanh nhiệt giải độc. Có tác dụng chữa trị nhất định với các bệnh như say nắng, tiêu chảy, nổi mụn nhọt. Khổ qua chứa nhiều loại axit amin, vitamin và khoáng chất. Chế biến khổ qua cần đúng cách, trong vị đắng có hương thơm thanh mát độc đáo.

Đọc toàn bộ bài viết

Ths.Bs Trương Thị Thúy Mai

Ths.Bs Trương Thị Thúy Mai chuyên khoa nhi tại bệnh viện nhi đồng 1 tại Tp.HCM. Có rất nhiều năm kinh nghiệm chuyên môn. Bác Mai có vai trò chuyên môn cao tại khoa nhi của bệnh viện.


Tải Ứng Dụng MammyKids Miễn Phí