Đa ối là gì? có nguy hiểm không? triệu chứng – nguyên nhân – cách chữa

0
21
Đa ối là gì

Đa ối là gì?

Nếu thai kỳ bình thường, nước ối sinh ra và hấp thụ ở trạng thái cân bằng động, đa ối chỉ lượng nước ối trên 2000ml. Nếu lượng nước ối tăng chậm, các triệu chứng nhẹ thì được gọi là đa ối mãn tính. Nếu nước ối tăng nhanh trong vài ngày, các triệu chứng chèn ép nghiêm trọng, được gọi là đa ối cấp tính.

Tỷ lệ mắc đa ối thường là khoảng 1-3%. Nước ối vừa đủ có tác dụng bảo vệ thai nhi và mẹ, khi lượng nước ối quá nhiều, tỷ lệ biến chứng của mẹ và con tăng lên đáng kể. Do đó, bà bầu nên chú ý đến tình hình nước ối khi mang thai, nếu phát hiện có bất thường cần đi khám bác sĩ ngay lập tức.

Triệu chứng nước ối quá nhiều

Đa ối mãn tính

Thường gặp. Thường xảy ra khoảng từ tuần 28-32 của thai kỳ. Biểu hiện cụ thể là nước ối tăng chậm trong vài tuần, có các triệu chứng nén nhẹ hoặc không có triệu chứng, đa số phụ nữ mang thai có thể thích nghi từ từ, phụ nữ mang thai chỉ cảm thấy bụng to nhanh hơn. Kiểm tra độ căng của tử cung, chu vi bụng, chiều cao tử cung lớn hơn so với kích thước bình thường của tháng mang thai, cảm giác rõ độ rung của nước ối, vị trí của thai nhi vẫn có thể thấy rõ ràng hoặc không rõ ràng, âm thanh của tim thai rất xa hoặc không nghe thấy được.

Đa ối cấp tính

ít gặp hơn. Thường khoảng từ tuần 20-24, nước ối tăng đột ngột, tử cung tăng đáng kể trong vài ngày. Bệnh nhân cảm thấy đau bụng, đau lưng, khó di chuyển và da căng bóng, nguyên nhân là do cơ hoành nâng cao dẫn đến khó thở, thậm chí tím tái, không thể nằm được. Kiểm tra thấy bụng phình to, sức căng của da lớn, mỏng, tĩnh mạch chủ dưới bụng bị giãn, có thể đi kèm với giãn tĩnh mạch và phù nề, tử cung lớn hơn so với kích thước bình thường của tháng mang thai, sức căng lớn, kiểm tra thai nhi không rõ ràng, tim thai ở xa hoặc nghe không rõ.

Nguyên nhân đa ối

Khoảng 1/3 nguyên nhân khi bị đa ối là chưa xác định được, nhưng hầu hết bị đa ối nghiêm trọng có thể là do liên quan đến dị tật thai nhi và các biến chứng thai kỳ.

Dị tật thai nhi

18-40% phụ nữ mang thai bị đa ối là do dị tật thai nhi. Phổ biến nhất là các bệnh liên quan đến khuyết tật ống thần kinh, chiếm khoảng 50%, trong đó chủ yếu khuyết tật ống thần kinh mở. Khi thai nhi bị dị tật não phẳng, tật nứt đốt sống thể hở, màng não bị rách, tổ chức mô màng đệm tăng, tăng tiết dịch, chứng khó nuốt cộng với thiếu Vasopressin, do đó khiến nước ối quá nhiều, chảy ngược lại giảm xuống; thực quản và tá tràng đóng lại khiến cho thai nhi gặp khó khăn trong việc hấp thu nước ối, dẫn đến việc nước ối quá nhiều. 

Nhiễm sắc thể bất thường 

Trisomy 18, Trisomy 21, Trisomy 13 xuất hiện khiến thai nhi gặp khó khăn trong việc nuốt nước ối, dẫn đến nước ối quá nhiều. 

Song sinh

Khoảng 12% thai đôi sẽ có nước ối quá nhiều, nhiều hơn 10 lần so với mang thai đơn. Khi thai đôi có chung một nhau thai một túi ối, hai động tĩnh mạch của nhau thai nối lại với nhau, dễ xảy ra hội chứng truyền máu song song, tăng lưu thông máu, tăng lượng nước tiểu của thai nhi, dẫn đến quá nhiều nước ối.

Mắc tiểu đường thai kỳ

Nồng độ đường trong máu của người mẹ cao khiến lượng đường trong máu của thai nhi tăng lên, tạo ra thẩm thấu qua màng và tăng tiết dịch màng nhau thai dẫn đến đa ối.

Phù thai nhi

Nước ối quá mức có liên quan đến phù miễn dịch của thai nhi (như nhóm máu của mẹ và trẻ không dung hợp) và phù không miễn dịch (chủ yếu là do nhiễm trùng trong tử cung).

Tổn thương dây rốn nhau thai

Nhau thai, dây rốn lớn có thể dẫn đến nước ối quá mức. Khi đường kính của u bánh nhau có đường kính lớn hơn 1cm, 15-30% sẽ xuất hiện đa ối.

Nước ối nhiều không rõ lý do

Trường hợp này chiếm khoảng 30%, không tính bất thường ở thai phụ, thai nhi và nhau thai. Không rõ lý do.

Cách chẩn đoán phát hiện đa ối

Đa ối có thể được chẩn đoán từ các triệu chứng cụ thể và dấu hiệu lâm sàng, nhưng nói chung cần phải tiến hành siêu âm và các xét nghiệm phụ trợ khác để nắm bắt tình hình cụ thể của lượng nước ối, suy đoán nguyên nhân dẫn đến lượng nước ối quá nhiều.

Siêu âm: Đây là phương pháp chính để kiểm tra nước ối. Lấy đường rốn và các cơ bụng làm trục tọa độ, đường kính khu vực sâu nhất của khi nước ối lớn nhất của mỗi góc tư gọi là chỉ số nước ối. Người ta cho rằng chỉ số nước ối bình thường là 9 đến 24cm và chỉ số nước ối (AFI) ≥25cm được chẩn đoán là đa ối.

Trong số đó, AFI ở mức 25-35cm là dư ối ở mức độ nhẹ , 36-45cm là ở mức độ trung bình và >45cm là đa ối, AFI ≤5cm được chẩn đoán là nước ối quá ít, ≤8cm là hơi ít nước ối.

Trong việc sử dụng siêu âm để kiểm tra lượng nước ối, cũng cần kiểm tra xem thai nhi có bất thường gì như: não phẳng, tật nứt đốt sống thể hở, phù thũng hay sinh đôi, để chọn phương pháp điều trị chính xác.

Bị đa ối phải làm thế nào?

Chăm sóc hàng ngày

Phụ nữ mang thai có quá nhiều nước ối cần đảm bảo chế độ ăn ít muối và giảm lượng nước họ uống. Nghỉ ngơi trên giường nhiều hơn, tư thế nằm nghiêng bên trái để cải thiện tuần hoàn nhau thai tử cung, ngăn ngừa sinh non. Chỉ số nước ối và tăng trưởng của thai nhi cũng cần được kiểm tra hàng tuần.

Điều trị y tế

Việc điều trị đa ối chủ yếu dựa trên việc có dị tật thai nhi hay không, tuần thai, mức độ sức ép của phụ nữ mang thai nghiêm trọng hay không mà quyết định. Nếu nước ối được chẩn đoán quá nhiều, bác sĩ đa khoa sẽ yêu cầu siêu âm độ nét cao để xem thai nhi có bị dị tật hay không.

Cũng có thể thực hiện chọc ối để xem thai nhi có khiếm khuyết di truyền hay không. Đồng thời, trong thời kỳ mang thai còn lại, cần thường xuyên thực hiện theo dõi tim thai và kiểm tra siêu âm để theo dõi chặt chẽ sự tăng trưởng và phát triển của thai nhi.

Nếu có quá nhiều nước ối kết hợp với dị tật thai nhi, cần phải chấm dứt thời kỳ mang thai và làm vỡ màng nhân tạo để gây chuyển dạ. Nếu thai nhi bình thường, nên thực hiện các biện pháp sau:

1. Giảm áp lực nước ối: Nếu có triệu chứng chèn ép nghiêm trọng, tuần thai nhỏ, thai nhi chưa trưởng thành, có thể suy nghĩ đến việc chọc ối bớt dịch ra để giảm triệu chứng và kéo dài tuần thai.

2. Điều trị ức chế Synthetase tuyến tiền liệt: Indomethacin 2.2-2.4mg/(kg·d), ngày uống 3 lần. Indomethacin có tác dụng ức chế lợi tiểu, có thể ức chế thai nhi giảm đi tiểu để giảm lượng nước ối. Tuy nhiên, cần theo dõi chặt chẽ những thay đổi về thể tích nước ối và nhịp tim thai. Nếu thể tích nước ối giảm nhiều hoặc ống thông động mạch bị hẹp, cần phải dừng thuốc ngay lập tức.

3. Điều trị theo nguyên nhân: Nếu mang thai và bị bệnh tiểu đường do nước ối quá nhiều, cần phải ức chế lượng đường trong máu, nếu do nhóm máu mẹ và con không hòa tan dẫn đến nước ối quá nhiều, trong trường hợp thai nhi chưa trưởng thành và bị phù, hoặc máu dây rốn cho thấy Hb <60g/l, nên xem xét truyền máu trong tử cung.

4. Điều trị trong khi sinh: Chuyển dạ tự nhiên, nên được phá màng nhân tạo càng sớm càng tốt. Nếu cơn co tử cung vẫn còn yếu sau khi vỡ màng ối, nồng độ oxy thấp có thể tiêm tĩnh mạch, sự co bóp tử cung được tăng cường và tiến trình chuyển dạ cần được theo dõi chặt chẽ. Thai nhi sau khi sinh cần được sử dụng thuốc co tử cung kịp thời, đề phòng xuất huyết sau khi sinh.

Tác hại của đa ối

Ảnh hưởng đến người mẹ

Tác động của nước ối quá mức đối với phụ nữ mang thai chủ yếu là gây vỡ nhau thai, co bóp tử cung yếu, xuất huyết sau sinh. Đa ối cấp tính có thể gây ra các triệu chứng nén áp lực rõ ràng, dẫn đến tăng nguy cơ rối loạn tăng huyết áp trong thai kỳ.

Do kéo dài quá mức các sợi cơ ở tử cung, nó có thể gây ra tử cung yếu, chuyển dạ kéo dài và xuất huyết sau sinh. Nếu màng bị vỡ đột ngột, áp suất trong tử cung sẽ giảm đột ngột, dẫn đến vỡ nhau thai và sốc. Ngoài ra, khả năng vỡ ối sớm và sinh non sẽ tăng.

Ảnh hưởng đến thai nhi:

Thường phức tạp do dị tật thai nhi, sa dây rốn, suy thai và sinh non khi thai chưa trưởng thành, cộng với đa ối thường kết hợp với dị tật thai nhi, do đó tỷ lệ tử vong do nước ối tăng cao đáng kể, gấp 7 lần so với thai kỳ bình thường.

Tỷ lệ biến chứng như sinh non, sa dây rốn và vỡ nhau thai tăng, ảnh hưởng đến trẻ sơ sinh sau khi sinh. Mang thai mắc bệnh tiểu đường và đa hồng cầu tăng gây khó khăn cho việc chăm sóc trẻ mới sinh.

Làm sao để ngăn ngừa nước ối quá nhiều

1. Chú ý chế độ ăn uống: Bà bầu nên chú ý nghỉ ngơi khi mang thai, giữ chế độ ăn uống thanh đạm và cân bằng, nếu không cần thiết thì đừng ăn nhiều thực phẩm có nhiều muối và Cholesterol.

2. Dùng thuốc thận trọng: Bà bầu cần cẩn thận khi uống thuốc, nếu không cần thiết thì đừng dùng thuốc, nếu cần uống thuốc do bệnh, bạn cần hỏi ý kiến bác sĩ trước, để phòng thuốc không thích hợp gây nguy hiểm khi mang thai.

3. Kiểm tra thường xuyên: phụ nữ mang thai cần tiến hành kiểm tra thường xuyên, thông qua siêu âm và các kiểm tra khác để quan sát tình hình thai nhi, một khi thấy bất thường cần điều trị ngay.

Nước ối quá nhiều thì nên ăn gì?

Nhu cầu dinh dưỡng của bà bầu bị đa ối: Nếu bà bầu có quá nhiều nước ối, cần chú ý giữ chế độ ăn nhẹ và giảm lượng muối. Bạn có thể ăn một số thực phẩm giàu nước như bí đao, dưa hấu…

Món ăn dành cho mẹ bầu bị đa ối

Canh mực

– Thành phần: 1 con mực (bỏ nội tạng, làm sạch), bạch thuật 15g, trần bì 6g, phục linh 15g, đương quy 12g, bạch thược 12g, gừng 6g.

– Cách làm: Cho nước vào nồi, nấu sôi, sau đó cho mực đã nấu chín vào, cho các dược liệu vào.

*Công hiệu: Mực có chức năng bổ lá lách và dạ dày, làm giảm nước và sưng, trong khi bạch thuật, phục linh, gừng và trần bì có chức năng tăng cường lá lách và khí huyết, kết hợp với đương quy, bạch thược có thể an thai. Có thể vừa loại nước vừa không ảnh hưởng thai nhi.

Bí đao đậu đỏ

– Nguyên liệu: Vỏ bí đao, nửa bát đậu đỏ, hai thìa đường nâu.

– Cách làm: Rửa và gọt vỏ, cho vỏ bí đao, đậu đỏ, đường nâu vào nồi, thêm nước, để lửa lớn đun sôi rồi chuyển sang lửa nhỏ. Nấu đến khi đậu đỏ mềm. 

*Công hiệu: Lợi nước giảm sưng, bớt nóng.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây