Đau dạ dày khi mang thai: nguyên nhân, điều trị và phòng tránh

0
36

Nguyên nhân đau dạ dày khi mang thai

Phụ nữ mang thai bị đau dạ dày có thể cho cơ thắt bị chùng dẫn đến trào ngược axit dạ dày, tử cung chèn ép dạ dày, kích thích nội tiết tố, hoặc do bệnh dạ dày trước lúc mang thai chưa được chữa khỏi.

Cơ thắt bị chùng gây trào ngược axit dạ dày

Cơ thắt nằm ở ngã ba của thực quản và dạ dày, có vai trò đưa thức ăn xuống dạ dày và không quay trở lại. Sau khi mang thai, do thay đổi nội tiết tố, cơ thắt chùng hơn, khiến thức ăn dễ trào ngược trở lại, axit trong dạ dày sẽ chảy ngược từ dạ dày lên thực quản, cổ họng và miệng, gây kích thích niêm mạc và đau dạ dày. Tử cung đang phát triển cũng có thể chèn ép vào dạ dày, làm cho axit dạ dày trào lên và gây nóng rát ở ngực.

Tử cung chèn ép dạ dày

Cuối thai kỳ, kích thước tử cung tăng lên đều sẽ chèn ép tới các cơ quan nội tạng. Khi thai nhi lớn dần, mẹ có thể còn khó thở nhẹ, cũng là do tử cung chèn ép phổi.

Nội tiết tố kích thích

Sau khi mang thai, hCG trong máu tăng nhanh, có thể gây kích ứng dạ dày và dẫn đến nôn mửa.

Bệnh dạ dày trước khi mang thai chưa chữa khỏi

Mẹ bầu bị bệnh về dạ dày trước khi mang thai, do trong thai kỳ ăn uống không phù hợp gây đau dạ dày. Nếu không nhận biết được là do bị viêm dạ dày hay đau dạ dày thai kỳ thì nên đi khám để tránh khiến bệnh tình thêm nghiêm trọng. Nếu nôn mửa nghiêm trọng, có triệu chứng nhiễm toan thì cũng cần đi khám kịp thời. (Nhiễm toan là tình trạng nồng độ axit trong dịch cơ thể vượt mức bình thường.)

Triệu chứng đau dạ dày ở phụ nữ mang thai

Vị trí đau

Dạ dày nằm ở bụng trên, chỗ lõm dưới xương ức, phía trên rốn (gần tim). Nếu chia bụng thành bốn khu vực, cơn đau ở khu vực bên trái hơi lệch vào giữa ở phía trên có thể là đau dạ dày. Tuy nhiên, nó cũng có thể được gây ra bởi các bệnh như thực quản, tá tràng và túi mật. Do đó, còn phải căn cứ vào thời gian đau và các triệu chứng kèm theo để phán đoán.

Thời gian đau

Đau dạ dày xảy ra sau hoặc trước bữa ăn, sau khi ăn một số loại thực phẩm, khi quá đói hoặc quá no. Đau dạ dày ở phụ nữ mang thai thường xảy ra trong ba tháng đầu và ba tháng cuối thai kỳ. Khi bắt đầu mang thai, do sự thay đổi của hormone, cơ thắt được thả lỏng, thức ăn dễ bị trào ngược lên, nên dễ nôn mửa. 

Triệu chứng kèm theo

Khó chịu ở dạ dày thường đi kèm với một số triệu chứng khác, ở phụ nữ mang thai có các biểu hiện như ợ, đầy hơi, buồn nôn, nôn, tức ngực. Nếu đi kèm với tức ngực, ợ nóng, nôn ra nước chua, ợ, có thể là do bệnh thực quản. Nếu đi kèm với đau khi bụng rỗng, no trướng đói đau, ợ chua, và thậm chí nôn ra máu, có thể là loét dạ dày, cần phải chẩn đoán cẩn thận.

Kiểm tra đau dạ dày ở phụ nữ mang thai

Nội soi dạ dày và sinh thiết

Nội soi dạ dày kết hợp với sinh thiết là phương pháp chính để chẩn đoán viêm dạ dày mãn tính. Viêm dạ dày bề mặt thường là rõ ràng nhất ở hang vị dạ dày, hầu hết mang tính lan tỏa. Bề mặt của niêm mạc dạ dày có màu đỏ và trắng hoặc có hoa văn, đôi khi nhìn thấy vết loét, thường có chất tiết màu trắng hoặc vàng trắng. Niêm mạc của viêm dạ dày teo hầu hết có màu trắng nhạt hoặc xám, và thành nhăn trở nên mỏng hơn, có thể thấy được các mạch máu dưới niêm mạc có màu xanh tím, các tổn thương có thể khuếch tán hoặc chủ yếu ở vùng hang vị.

Chụp x quang

Chụp X quang cản quang ống tiêu hóa trên với Barium: Đa số viêm loét dạ dày mãn tính không có bất thường.

Phân tích dịch dạ dày

viêm dạ dày teo mạn tính, thường gặp trở ngại trong tiết axit dạ dày, đặc biệt là viêm dạ dày teo mạn tính ở thân dạ dày là nghiêm trọng nhất.

Xét nghiệm

Xét nghiệm kháng thể tế bào thành huyết thanh để xác định gastrin huyết thanh: Hầu hết các bệnh viêm thân dạ dày có kết quả dương tính với kháng thể tế bào thành huyết thanh và gastrin huyết thanh tăng cao.

Ngược lại, viêm hang vị dạ dày chủ yếu là âm tính đối với kháng thể tế bào thành huyết thanh, và gastrin huyết thanh thấp.

Cách giảm đau khi bà bầu bị đau dạ dày

Giảm lượng thức ăn ở mức thích hợp

Do nội tiết tố khi mang thai và chèn ép tử cung, chức năng đường tiêu hóa của phụ nữ mang thai giảm sút, trong thai kỳ nhiều người lại ăn nhiều thực phẩm giàu dinh dưỡng, dẫn đến quá tải và gây đau dạ dày. Do đó, nên giảm lượng mỗi bữa ăn một cách thích hợp, đặc biệt là những thực phẩm có hàm lượng đường cao, có thể ăn cháo và súp khi bị đau dạ dày.

Nửa nằm nửa ngồi

Nếu mẹ bầu cảm thấy đau dạ dày quá dữ dội, có thể chọn tư thế nửa nằm nửa ngồi để giảm nhẹ cơn đau.

Xoa bóp huyệt vị

Day huyệt nội quan

Huyệt nội quan nằm ở chính giữa cổ tay, cách đường vân cổ tay một khoảng bằng chiều rộng 3 ngón tay, ở giữa hai gân. Dùng ngón tay cái day ấn theo vòng tròn 3-6 lần, hai tay luân phiên, khi cơn đau phát tác có thể tăng số lần.

Ấn huyệt túc tam lý

Huyệt túc tam lý nằm dưới mép đầu gối 3 thốn (tương đương độ rộng 4 ngón tay), ở giữa xương chày và xương mác. Dùng hai đầu ngón tay cái ấn huyệt túc tam lý, bình thường 3-6 lần, khi đau có thể tăng số lần, cố thể dùng lực mạnh hơn một chút.

Chữa trị bằng thuốc

Nếu bị đau bụng thường xuyên vào ban đêm, có thể sử dụng một số thuốc kháng axit theo hướng dẫn của bác sĩ và uống trước khi đi ngủ. Uống vitamin E + C hoặc tảo xoắn cũng có thể làm giảm đau dạ dày. Trong trường hợp nghiêm trọng, hãy đi khám để chẩn đoán nguyên nhân càng sớm càng tốt, sau đó tiến hành điều trị.

Phòng tránh đau dạ dày ở phụ nữ mang thai

Ăn uống hợp lý, ăn thành nhiều bữa

Ba bữa đúng giờ, theo định lượng, một ngày có thể ăn 4-5 bữa, mỗi bữa ăn tốt nhất 30-60 phút. Khi ăn cần chậm rãi, tâm trạng vui vẻ. Ba bữa chính đều không được bỏ qua hay ghép lại. Tốt nhất nên ăn ở nơi có không khí tốt, vui vẻ, ít bị quấy nhiễu.

Ăn đồ ăn tươi, ít ăn thực phẩm kích thích

Ăn thức ăn ít nóng và cay, chế độ ăn nên có đủ thực phẩm giàu vitamin giúp bảo vệ niêm mạc và cải thiện khả năng phòng vệ của dạ dày, thúc đẩy sửa chữa các tổn thương tại chỗ. Ăn nhiều trái câyrau quả tươi, đồng thời chú ý đến sự cân bằng dinh dưỡng.

Vận động vừa sức

Trong nửa giờ sau bữa ăn không được nằm, cố gắng ngồi thẳng trong khi ăn để tránh axit dạ dày trào ngược. Bạn có thể tập thể dục mỗi ngày: đứng hai chân rộng bằng vai, đặt tay lên hai đầu gối và uốn cong người về phía trước một chút. Hít một hơi thật sâu, khi thở ra thì nhẹ nhàng co thắt cơ bụng, nhưng hãy chắc chắn không dùng lực quá mạnh, nếu không bạn sẽ cảm thấy khó chịu. Thở hết khí trong phổi, thả lỏng các cơ. Giữ tư thế này trong 5-20 giây, không nín thở, lặp lại 4-7 lần. Động tác này rất có tác dụng giảm chứng khó tiêu và táo bón.

Đau dạ dày trước khi mang thai

Phụ nữ mang thai đã có vấn đề về dạ dày trước khi mang thai, hoặc không thể xác định viêm dạ dày hoặc đau dạ dày do mang thai, nên đến bệnh viện khám, đề phòng bệnh tình thêm nghiêm trọng.

Phụ nữ mang thai đau dạ dày nên ăn gì

Cháo

Các loại cháo khác nhau không chỉ giàu chất dinh dưỡng, còn dễ tiêu hóa và hấp thu, là lựa chọn tốt nhất cho bệnh nhân mắc các bệnh về đường tiêu hóa. Trong số đó, cháo bí ngô và cháo ngô có tác dụng dưỡng vị và giảm đau dạ dày.

Bà bầu bị đau dạ dày có thể ăn cháo ngô, cháo kê, cháo củ từ, có thể thêm một chút táo tàu. Chế độ ăn uống chủ yếu nên thanh đạm. Sau khi các triệu chứng đau dạ dày được giảm bớt, có thể dần bổ sung thực phẩm giàu calo và dinh dưỡng cao.

Sữa

Phụ nữ mang thai không ngon miệng hoặc khó tiêu, có thể uống một ít sữa để bổ sung dinh dưỡng và an thần bổ não. Không uống sữa khi bụng đói vào buổi sáng, tốt nhất nên uống sữa 1 đến 2 giờ sau khi ăn sáng.

Trước khi uống sữa, hãy ăn một số thực phẩm chứa nhiều tinh bột như bánh hấp, để sữa ở trong dạ dày lâu hơn, để enzyme trong dịch dạ dày phân huỷ hoàn toàn sữa, protein sẽ được tiêu hóa và hấp thu tốt hơn.

Các loại canh súp

Các loại canh súp cũng có tác dụng tốt dưỡng vị và giảm đau dạ dày. Chú ý không nên uống nhiều nước thịt. Tốt nhất nên uống nhiều canh, súp rau, chẳng hạn như súp rau chân vịt, súp trứng. Khi nấu không bỏ quá nhiều muối, tránh gây tổn thương cho dạ dày.