Trẻ chậm nói: nguyên nhân – cách dạy và điều trị cho bé

0
15

Như thế nào là trẻ châm nói

Dấu hiệu trẻ chậm nói

Một số trẻ học nói nhanh, một số trẻ lại chậm hơn. Nếu con bạn sau 18 tháng vẫn chưa nói được hoặc tới 1 tuổi mà không nói được 50 chữ thì bạn nên đưa bé đi khám. Vì tất cả những trẻ được chẩn đoán chậm phát triển ngôn ngữ đều phải kiểm tra khả năng nghe.

Cách phán đoán trẻ chậm nói chính xác

Để phán đoán một đứa trẻ có chậm nói hay không cần phải kết hợp cả độ tuổi sinh học của trẻ. Thông thường trẻ 1 tuổi bắt đầu biết gọi “bố, mẹ, bà”, còn những trẻ chậm nói tới 2-3 tuổi mới bắt đầu nói, có trẻ thậm chí đến 4-5 tuổi vẫn không nói được câu nào. Với những trẻ trước tuổi đi học, cho dù có những dấu hiệu trên cha mẹ cũng không nên tuỳ tiện nhận định trẻ bị chậm nói, tốt nhất nên đưa trẻ tới bệnh viện kiểm tra.

Thông thường chậm phát triển ngôn ngữ còn kèm theo một số các vấn đề khác như tổn thương sọ, thiểu năng trí tuệ, thính giác kém hoặc điếc, cảm xúc hỗn loạn, chức năng cơ quan hô hấp, cơ quan phát âm không bình thường. Do vậy khi kiểm tra cố gắng xác định chính xác nguyên nhân, nguyên nhân khác nhau, phương pháp can thiệp cũng khác nhau.

Phải làm gì khi trẻ chậm nói

Nếu trẻ bị chậm nói, cha mẹ cần làm theo chỉ dẫn của chuyên gia cố gắng loại bỏ nguyên nhân gây ra sự chậm phát triển đó. Tuy với những nguyên nhân khác nhau có biện pháp khác nhau nhưng về nguyên tắc là giống nhau.

  1. Phương pháp cơ bản học ngôn ngữ của trẻ là mô phỏng. Do đó người lớn nên nói chuyện nhiều với trẻ, dạy trẻ bắt chước cách phát âm của người lớn, khuyến khích trẻ nói, học cách dùng ngôn ngữ thể hiện những điều mình muốn.
  2. Kích thích trẻ nói nhiều. Ví dụ nếu bé không gọi mẹ, mẹ nên mỉm cười gật đầu, nếu vẫn không gọi mẹ, mẹ vẫn cười gật đầu ra hiệu. Cuối cùng bé gọi mẹ ơi thì nên nhiệt tình ôm hôn bé. Như vậy bé sẽ cảm nhận được sự yêu thương khi gọi mẹ, kích thích sự hứng thú và tích cực nói chuyện.
  3. Cho trẻ tiếp xúc nhiều với xã hội và thiên nhiên. Như vậy giúp làm phong phú cuộc sống của trẻ, mở rộng tầm mắt và kiến thức, bé tự nhiên sẽ có nhu cầu nói chuyện. Nếu kết hợp với huấn luyện ngôn ngữ nữa, khả năng ngôn ngữ của trẻ sẽ phát triển rất tốt. Dù là trẻ chậm phát triển ngôn ngữ do nguyên nhân gì, cha mẹ đều cần nhớ: cha mẹ chính là người thầy tốt nhất cho trẻ học nói. Vì bạn có đủ thời gian ở bên bé, là đối tượng cho trẻ bắt chước, còn là người thân thiết nhất với trẻ. Chỉ có bạn mới có thể cho bé sự tự tin vượt qua khó khăn, luôn luôn tự tin rằng trẻ cần nỗ lực là có thể theo kịp những đứa trẻ cùng trang lứa.

Phát triển ngôn ngữ độ tuổi mẫu giáo

Khi trẻ bắt đầu bập bẹ gọi “mẹ, bà”, cha mẹ ai cũng xúc động khó tả… Nhưng có những trẻ nói khá muộn nên cha mẹ khá lo lắng. Vậy như thế nào là bình thường, quá trình phát triển ngôn ngữ của trẻ như thế nào?

Trẻ nói chậm hay không, không phải so sánh với những trẻ khác

Có những bậc cha mẹ lo lắng con mình nói chậm hơn con nhà khác. Thông thường trẻ bắt đầu nói trước 2 tuổi. Nghiên cứu chứng minh, phần lớn trẻ nói muộn thường hoàn thiện khả năng ngôn ngữ bình thường vào 3-4 tuổi.

Hơn nữa, trẻ nói chậm hay không không phải so với trẻ khác mà cần căn cứ quá trình phát triển ngôn ngữ của chính bản thân trẻ, khi cần phải hỏi tư vấn bác sĩ, sau quá trình kiểm tra mới có thể xác định trẻ có chậm phát triển ngôn ngữ hay không.

Các giai đoạn phát triển ngôn ngữ quan trọng

Muốn biết trẻ phát triển ngôn ngữ có tốt không trước tiên cần biết đặc điểm ngôn ngữ của trẻ trong mỗi giai đoạn. Ngôn ngữ của trẻ sẽ phát triển của 3 giai đoạn, gồm giai đoạn chuẩn bị, giai đoạn phát triển và giai đoạn hoàn thiện.

0-1 tuổi: giai đoạn chuẩn bị ngôn ngữ

Giai đoạn này trẻ chủ yếu chuẩn bị cho việc nói, liên tục học và hiểu các ký hiệu ngôn ngữ, đồng thời cơ quan phát âm của trẻ cũng trưởng thành liên tục. Trẻ sơ sinh đã biết khóc, 3-4 tháng tuổi có thể ê a phát ra âm thanh, 6 tháng tuổi nghe thấy tên mình sẽ có phản ứng, 12 tháng tuổi trẻ có thể nói chữ và từ đơn giản như “bà, mẹ, ba, măm măm”, những đó vẫn chỉ là phát âm vô thức. Thời kỳ này cũng bắt đầu có ngôn ngữ cử chỉ rồi, ví dụ như vỗ tay đón chào, vẫy tay tạm biệt.

1-2 tuổi: giai đoạn phát triển ngôn ngữ

Giai đoạn này khả năng ngôn ngữ của trẻ phát triển vượt bậc, trẻ bắt đầu chủ động bắt chước phát âm, thử nói để thể hiện nhu cầu của mình, dần dần nói từ từ đơn âm tiết sang song âm tiết, rồi tới câu ngắn. Ví dụ như “mẹ bế”, “ăn cơm”, thật ra là bé muốn nói “mẹ bế con đi”, “con đói rồi, muốn ăn cơm”. Tới 18 tháng tuổi trẻ có thể sử dụng 15-20 chữ, có thể nhận biết và gọi các thành viên trong gia đình.

Sau 2 tuổi: giai đoạn hoàn thành ngôn ngữ

Trẻ từ sau 2 tuổi ngôn ngữ cơ bản đã hoàn thiện, sẽ hay bám theo cha mẹ hỏi nhiều thứ, đây là biểu hiện cho thấy trẻ bắt đầu có khả năng tư duy độc lập. Trẻ 2 tuổi có thể chỉ ra người, vật và hình ảnh đơn giản, 3 tuổi có thể nhận biết nhiều đồ vật hơn, 4 tuổi có thể kể những câu chuyện đơn giản.

Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ

Nói chuyện nhiều với trẻ

Hàng ngày nên trò chuyện nhiều với trẻ. Ví dụ buổi sáng khi trẻ thức dậy có thể nói “chào buổi sáng con yêu”, cũng có thể đưa trẻ ra cửa sổ nói “ông mặt trời thức giấc rồi này con”. Khi bú sữa có thể nói “con ăn no sẽ chóng lớn nè”. Hàng ngày có thể hát cho trẻ nghe, đưa trẻ ra ngoài giới thiệu phong cách bên đường cho trẻ.

Thường xuyên nói chuyện với trẻ như vậy sẽ giúp trẻ tiếp xúc và hiểu nhiều từ vựng hơn, có ích cho trẻ bắt đầu học nói. Cần chú ý khi nói chuyện nên có cảm xúc phong phú để hỗ trợ trẻ hiểu, tốt nhất nói chuyện mặt đối mặt để trẻ nhìn được khẩu hình của bạn, trẻ sẽ sớm học được cách phát âm và nói chuyện.

Nói giọng trẻ con với trẻ dưới 1 tuổi

“Măm măm cơm”, “đi tè”, “đi ị”, “chơm má”… giọng trẻ con rất phù hợp với trẻ dưới 1 tuổi, nên kết hợp với ngữ điệu và biểu cảm khoa trương sẽ sinh động hơn, trẻ sẽ thấy thích thú.

Khi nói tới sự vật, tốt nhất kết hợp cả từ ngữ và đồ vật thật. Ví dụ khi tìm tất cho bé, nên nói “tất của con ở đâu rồi nhỉ”, chứ không phải “nó ở đâu rồi nhỉ”. Như vậy trẻ sẽ đối chiếu được từ “tất” và đồ vật thật.

Kịp thời trả lời trẻ

Khi trẻ bắt đầu nói, tuy là phát âm vô thức nhưng cha mẹ tuyệt đối không được bỏ qua hoặc làm như không nghe thấy, nên kịp thời có phản hồi. Nếu trẻ phát âm chưa đúng, cha mẹ đừng cố tình chỉnh lại, cũng không nên lặp lại phát âm sai của trẻ, chỉ cần khi nói chuyện với trẻ phát âm đúng là được.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here