Trẻ khó ngủ: cách giúp trẻ ngủ ngon cho trẻ mất ngủ

Ngày 19 Tháng Ba, 2020

Nguyên nhân trẻ khó ngủ – mất ngủ

Phương pháp đi vào giấc ngủ không tốt

Khó ngủ của trẻ nhỏ thường liên quan đến các phương pháp nuôi dạy không chính xác của cha mẹ, chẳng hạn như bế trẻ, sau đó chờ cho trẻ ngủ thì đặt lên giường, nằm ngủ cùng trẻ. Có một mối quan hệ rõ ràng giữa việc khó ngủ của trẻ nhỏ và sự dựa dẫm thiếu an toàn.

Giấc ngủ kinh dị

Trẻ em từ 4 đến 12 tuổi rất sợ ban đêm và cha mẹ thường không biết điều này. Một số trẻ nhầm lẫn giữa giấc ngủ với cái chết, nghĩ rằng khi ngủ rồi thì sẽ chết. Dẫn đến việc sợ đi ngủ.

Yếu tố môi trường

Trong môi trường ngủ âm thanh ồn ào, ánh sáng quá chói, trong nhà quá nóng hoặc lạnh, độ ẩm quá cao, giường không thoải mái, phòng quá chật chội, áp lực học tập cao, đều sẽ ảnh hưởng đến giấc ngủ.

Yếu tố sinh lý

Quá đói, quá no và khó chịu về thể chất có thể gây khó ngủ.

Rối loạn nhịp ngủ

Sau khi trẻ đi học, thời gian học về đêm quá dài, thời gian thức, ngủ đã quen trước kia bị rối đoạn.

Chế độ ăn uống không phù hợp

Ăn thực phẩm hoặc đồ uống kích thích, trà, cà phê, Coca-Cola, sô cô la, các chất kích thích sẽ ảnh hưởng đến giấc ngủ và gây rối loạn giấc ngủ.

Mất ngủ bao gồm ba dạng

Khó ngủ, tăng tỉnh táo trong khi ngủ và thức dậy sớm. Trẻ mới biết đi và trẻ ở tuổi đi học hầu hết được biểu hiện là khó đi vào giấc ngủ và (hoặc) thức dậy trong khi ngủ, trong khi tuổi thiếu niên có thể biểu hiện tồn tại cùng lúc ba hình thức.

Biểu hiện mất ngủ ở trẻ nhỏ

Sợ hãi về đêm

Sợ hãi về đêm là một dạng mất ngủ tương đối phổ biến ở trẻ nhỏ, trong đó đề cập đến một triệu chứng hoảng loạn ngắn hạn đột nhiên xảy ra trong khi ngủ. Thường gặp ở trẻ em từ 5 đến 6 tuổi. Sau khi đi vào giấc ngủ, khoảng nửa tiếng đến 2 tiếng sau khi ngủ, đứa trẻ đột nhiên ngồi dậy và la hét, khóc, nhìn chằm chằm hoặc nhắm mắt lại, nét mặt rất hoảng sợ, bất an.

Nói chung, một đứa trẻ bị hốt hoảng khi chúng bị sợ hãi về đêm, không đáp lại tiếng gọi của bố mẹ, liên tục trong vài giây đến vài phút rồi lại ngủ thiếp đi nhanh chóng.  Ngày hôm sau, khi đứa trẻ tỉnh dậy không có ký ức hay cảm giác sợ hãi.

Sự sợ hãi vào ban đêm của trẻ chủ yếu liên quan đến các yếu tố tâm lý và xã hội, như sự bất hòa trong gia đình, sự chia rẽ đột ngột của cha mẹ, ở nhà xảy ra sự cố ngoài ý muốn, cha mẹ hoặc giáo viên đổ lỗi nặng nề và trừng phạt, lắng nghe những câu chuyện hồi hộp và phấn khích hoặc xem kinh dị trước khi đi ngủ.

Ác mộng

Ác mộng là chỉ đến một đứa trẻ thức dậy vào giữa đêm với một cơn ác mộng khủng khiếp và cảm thấy vô cùng lo lắng, căng thẳng. Thường gặp ở trẻ em ở độ tuổi đi học từ 8 đến 10 tuổi. Sự khác biệt giữa ác mộng và nỗi sợ về đêm là cơn ác mộng khiến trẻ dễ dàng bị đánh thức. Sau khi thức dậy, ý thức của trẻ nhanh chóng rõ ràng và chúng rất sợ hãi khi có thể nhớ lại rõ ràng giấc mơ chúng vừa mơ.

Ác mộng cũng là một loại mất ngủ tương đối phổ biến ở trẻ nhỏ. Có một số lý do chính cho việc này: trong một khoảng thời gian trước đây có mâu thuẫn tâm lý hoặc lo lắng về cảm xúc, do ban ngày xem phim kinh dị, do tư thế ngủ không thoải mái, như mơ ngủ hoặc đặt hai tay lên ngực khi ngủ, do cảm lạnh hoặc thở kém hoặc ký sinh trùng gây đau bụng.

Mộng du

Chứng mộng du xảy ra trong vòng 3 giờ sau khi bắt đầu ngủ. Khi trẻ đột nhiên thức dậy trong lúc ngủ, đi bộ hoặc thực hiện một số động tác quen thuộc, trẻ có thể không trả lời, hoặc nói chuyện với chính mình, sau đó trở lại giường sau vài phút. Thức dậy vào ngày hôm sau không thể nhớ những gì bản thân đã làm vào đêm qua.

Nhiều trẻ bị mộng du sẽ dần biến mất khi chúng lớn lên, đây là kết quả của việc hệ thống trung khu thần kinh của trẻ dần dần trưởng thành. Nhưng đối với trẻ mộng du, trong thời kỳ sớm cần đi khám bác sĩ để loại trừ khả năng bị động kinh. Cần lưu ý rằng trẻ bị mộng du có thể bị tổn hại khi không kiểm soát được hành vi của mình, vì vậy nếu có thể, thông thường nên đánh thức trẻ dậy trước khi mộng du.

Phương pháp giúp trẻ dễ ngủ – ngủ ngon

Sắp xếp hợp lý các hoạt động ban ngày của bé

Để bé ngủ ngon vào ban đêm, phải sắp xếp các hoạt động ban ngày của trẻ một cách hợp lý. Hãy để bé vui vẻ và mệt vào ban ngày, và trẻ sẽ ngủ một cách ngon lành tự nhiên vào ban đêm.

Ngoài ra, không nên cho bé ngủ trưa quá lâu, thường là khoảng hai tiếng là đủ, đừng để bé ăn quá no vào bữa tối trước khi đi ngủ, sau bữa tối, có thể thực hiện một số hoạt động nhẹ nhàng, thư giãn, nhưng không quá phấn khích. Trước khi đi ngủ, hãy cho bé tắm nước ấm thoải mái, giúp trẻ dễ ngủ hơn.

Mở một vài bản nhạc nhẹ nhàng

Để làm dịu cảm xúc của bé, bạn cũng có thể thử mở một vài bản nhạc không lời nhẹ nhàng hoặc bài hát ru trong phòng, hoặc ôm nhẹ bé trên giường, đồng thời hát, kể chuyện cho bé nghe, để bé từ từ đi vào giấc ngủ.

Kiên nhẫn dỗ trẻ đi ngủ.

Khi bé vẫn không muốn ngủ, cha mẹ không nên quá nôn nóng, lời nói và hành động của cha mẹ nên bình tĩnh. Trước hết, hãy chắc chắn rằng bé không ra khỏi giường. Cha mẹ có thể sử dụng tranh ảnh, sách truyện hoặc đồ chơi để thu hút bé nằm trên giường.

Nếu em bé khăng khăng ra khỏi giường, nên cố gắng giữ trẻ chơi trong phòng và nhẹ nhàng dỗ bé đi ngủ. Nếu bé nhất quyết ra khỏi phòng, trước tiên cha mẹ có thể tắt hết đèn ở bên ngoài phòng và chỉ để lại đèn trong phòng. Khi em bé đi ra ngoài và thấy rằng bên ngoài khá tối, không có ai, bé sẽ tự nhiên quay lại để tìm sự giúp đỡ.

Lúc này, bạn có thể nói với trẻ một cách nhẹ nhàng và kiên quyết: “Trời tối rồi, mọi người đi ngủ rồi, mẹ sẽ không đi đâu cả, con cũng không đi, được chứ?”. Trẻ nhỏ thực sự rất thông minh, khi nhìn thấy một môi trường như vậy, trẻ chắc chắn sẽ chọn ở lại trong phòng ấm cúng cùng với mẹ.

Tại thời điểm này, bạn có thể nói chuyện với anh ấy một cách nhẹ nhàng, chạm vào lưng trẻ, nhẹ nhàng véo vào lòng bàn chân và ngón chân của trẻ, và nói với trẻ rằng đây là thời gian đi ngủ chứ không phải đi chơi, bé sẽ dần bình tĩnh trở lại, và cuối cùng chọn cách ngủ yên.

Bắt đầu với chế độ ăn uống

Nếu trẻ cáu kỉnh vì răng mọc gây khó chịu hoặc do nguyên nhân thời tiết gây bồn chồn không yên, nửa đêm tỉnh dậy, có thể sử dụng 10g tơ ngà (ngà voi), 6g bạch thược, 15g thạch quyết minh, 15g mạch nha, 3 thìa mật hoa táo, 100g thịt nạc, thêm nước lượng thích hợp vào nồi nấu trong một giờ, nấu cô lại được một bát thì chia làm 2 phần, cho trẻ uống.

Khi bé bị rôm sảy mà dẫn đến khó ngủ, sau khi trẻ tắm xong có thể thoa một ít phấn rôm (ví dụ bột phấn rôm cho trẻ khi bị nóng, có chứa bạc hà tự nhiên và dầu khuynh diệp), sẽ giúp bé cảm thấy dễ chịu, giảm nhẹ kích thích ngứa. Nhưng cũng cần chú ý, sau khi trẻ ra mồ hôi nên nhanh chóng lau sạch, tránh để bột phấn kết dính lại, gây tắc lỗ chân lông và tuyến mồ hôi.

Giúp bé phát triển thói quen ngủ tốt

Trải qua bao nhiêu cố gắng, khi thói quen ngủ của bé dần được cải thiện, vẫn không thể xem nhẹ và tiếp tục theo dõi kết quả trong vài tuần. Mỗi ngày, hãy cho bé đi ngủ đều đặn, đúng giờ, không tuỳ ý phá vỡ quy tắc, không xem TV trước khi đi ngủ, không kể những câu chuyện quá kích thích, không chơi những trò chơi quá hưng phấn, chú ý đến việc lưu thông không khí trong phòng ngủ, giường không nên quá mềm, chăn đắp không nên quá dày, đừng ép bé đi ngủ.

Phương pháp xoa bóp cho trẻ mất ngủ 

Đông y cho rằng các nguyên nhân chính của chứng mất ngủ là: rối loạn cảm xúc, mất ổn định trong chế độ ăn uống, kiệt sức suy nghĩ nhiều.

Một số phương pháp xoa bóp đơn giản và dễ dàng có thể cải thiện chất lượng giấc ngủ của trẻ nhỏ. Cụ thể như sau:

Tư thế nằm ngửa

Sử dụng ngón tay cái của bạn để bắt đầu từ ấn đường (điểm trung tâm giữa hai đầu lông mày) cho đến bách hội (điểm chính giữa nằm trên đường nối giữa hai đỉnh tai), thực hiện phương pháp day qua lại 5 lần. Sau đó miết từ ấn đường sang hai bên dọc theo vòm chân mày đến thái dương, qua lại 5 lần. Day và ấn thái dương trong khoảng 1 phút. Ngón cái và ngón trỏ ấn vào tai trong khoảng một phút với lực tương đối. Day hai bên cổ tay trong vòng 1 phút, sau đó ấn vào thần môn (nằm trên vết lằn cổ tay trong, chỗ lõm sát bờ ngoài trên xương trụ) và huyệt nội quan (từ điểm chính giữa của vết lằn cổ tay trong lên 2 thốn) trong khoảng nửa phút.

Tư thế nằm sấp

Phương pháp véo cột sống (ngón cái, ngón trỏ véo nhẹ vào vùng da giữa của lưng) lặp đi lặp lại 3 đến 5 lần từ dưới lên trên, với mức lực khiến vùng da lưng hơi đỏ lên. Nhấn huyệt ở lưng, tập trung vào phần trên của lưng.

Mỗi tối trước khi đi ngủ, sau khi rửa chân, hãy day huyệt Dũng tuyền khoảng 100 lần bằng lòng bàn tay.

Thực đơn ngăn ngừa mất ngủ ở trẻ nhỏ

Long nhãn

Đông y cho rằng nó có thể nuôi dưỡng tâm trí, nuôi dưỡng máu, làm dịu các dây thần kinh. Phân tích nghiên cứu hiện đại, nhãn có chứa glucose, sucrose, protein, vitamin, khoáng chất, axit tartaric. Cùi nhãn tươi, ngâm trong rượu hoặc sấy khô sử dụng đều rất tốt cho giấc ngủ

Hạt Sen

Hạt sen chứa tinh bột, đường hồng, protein, canxi, phốt pho. Ăn cháo hạt sen cho bữa tối, hoặc ăn bát súp hạt sen trước khi đi ngủ có thể khiến tự nhiên đi vào giấc ngủ.

Hạt hướng dương

Hạt hướng dương có chứa các axit amin khác nhau của axit linoleic, các chất dinh dưỡng khác nhau như kali và vitamin. Hướng dương chứa hàm lượng vitamin B2 phong phú, giúp chuyển hóa các tế bào não và ức chế vai trò của trung tâm thần kinh. Một nắm hạt hướng dương mỗi tối, có tác dụng an giấc.

Hoa hiên vàng

Hoa hiên vàng, có chứa axit glutamic, lysine, phốt pho, sắt… Sử dụng để nấu súp cho bữa tối, hoặc sử dụng 50 gram ngâm nước uống trước khi đi ngủ, có thể giúp ngủ ngon.

Sữa bò

Sữa bò chứa protein, kem, canxi, vitamin A, vitamin B, vitamin D. Sữa rất giàu tryptophan, khiến não người tiết ra serotonin thôi miên. Sữa cũng chứa dấu vết của morphin, làm dịu não bộ của con người. Uống một cốc sữa nóng vào ban đêm có thể giúp dễ ngủ hơn.

Lòng đỏ trứng

Lòng đỏ trứng cũng giàu protein, vitamin A, vitamin B và phốt pho, sắt… Bữa tối có thể nấu trứng thành món ăn, hoặc trước khi đi ngủ 1 tiếng ăn trứng luộc, có thể định tâm an thần, tốt cho giấc ngủ.

Vãi thiều

Vải thiều, vải có vị ngọt và hơi chua, tính ôn hoà. Sách “Bản thảo cương mục” viết rằng vải có thể làm dịu các dây thần kinh, nuôi dưỡng và tăng cường sức sống, có tác dụng nuôi dưỡng máu và thúc đẩy tân dịch. Vải thiều rất giàu glucose, sucrose, vitamin C, vitamin B, vitamin A và axit citric, axit folic, axit malic và axit amin tự do. Là loại trái cây phù hợp cho người suy nhược quá mức, mất ngủ, giúp an thần ích khí, nên ăn trái cây tươi.

Quả óc chó

Quả óc chó, có giá trị dinh dưỡng cao. Dinh dưỡng trong 500g hạt óc chó tương đương với 2500g trứng hoặc 4500g sữa. Trong số đó, hàm lượng chất béo, canxi và phốt pho là tốt nhất trong các loại trái cây. Mỗi tối trước khi đi ngủ ăn vài hạt óc chó, có thể giúp an thần ích trí, dễ hô hấp.

Táo chua

Táo chua, có tác dụng tăng cường lá lách và phục hồi tim, an thần, kích thích ăn uống, tác dụng của nó đối với chứng mất ngủ là khá tốt. Có thể dùng 30-50g toan táo nhân, đập nát, ngâm trong 100ml nước, chia làm 2 phần sáng, tối uống, có hiệu quả tương đối tốt đối với các triệu chứng thần kinh hư nhược, mất ngủ, mơ nhiều.

Dâu tầm

Dâu tằm, vị ngọt, tính hàn lạnh. Trong cuốn “Bản thảo cương mục”, dâu tằm giúp an thần, minh mẫn. Dân gian cổ truyền thích dùng dâu tằm để điều trị gan, thận suy yếu gây hoa mắt, chóng mặt, ù tai, mắt mờ, suy nhược thần kinh. Người bình thường mất ngủ ăn nhiều dâu tằm, có thể giúp an thần, dễ ngủ.

Hạt kê

Hạt kê, vị ngọt, tính hơi lạnh. Công năng của hạt kê là bổ lá lách, dạ dày và an giấc. Các chuyên gia cho rằng hàm lượng tryptophan và tinh bột trong hạt kê rất cao. Sau khi ăn, có thể thúc đẩy sự tiết insulin và tăng hàm lượng tryptophan trong não, vì vậy nó có thể giúp ngủ ngon. Ăn một bát cháo hạt kê trước khi đi ngủ, không chỉ giúp khoẻ mạnh, tốt cho dạ dày, thoải mái, mà còn giúp nhanh vào giấc ngủ.

Bách hợp

Bách hợp, vị ngọt, tính hơi lạnh. Dùng cho các triệu chứng như khó chịu, đánh trống ngực, mất ngủ, mơ nhiều, giúp thanh tâm, an thần. Trong cuốn “Mục hoa tử bản thảo” nói rằng, bách hợp có thể giúp an tâm, ích khí, nuôi dưỡng ngũ tạng.

Chữa bệnh động kinh, khóc, la hét, hoảng loạn. Bách hợp gọt vỏ, bỏ râu, rửa sạch, thái nhỏ, mỗi lần 30g, ngâm thành trà uống hoặc nấu thành cháo, phân làm 2 bữa sáng, tối để dùng, 20 ngày cho một liệu trình.

Đọc toàn bộ bài viết

Ths.Bs Trương Thị Thúy Mai

Ths.Bs Trương Thị Thúy Mai chuyên khoa nhi tại bệnh viện nhi đồng 1 tại Tp.HCM. Có rất nhiều năm kinh nghiệm chuyên môn. Bác Mai có vai trò chuyên môn cao tại khoa nhi của bệnh viện.


Tải Ứng Dụng MammyKids Miễn Phí