Trẻ sơ sinh bị tiêu chảy – nguyên nhân và cách chữa trị

0
34

Trẻ sơ sinh bị tiêu chảy phải làm sao? Khi trẻ bị tiêu chảy, có thể cho trẻ ăn một ít đồ ăn lỏng, thanh đạm, chú ý bổ sung nước, vệ sinh tốt vùng mông, nếu nghiêm trọng nên kịp thời đến bệnh viện.

Nguyên nhân gây tiêu chảy ở trẻ sơ sinh

Yếu tố thể chất.

Bệnh chủ yếu xảy ra ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đặc điểm bên trong là:

  • Sự phát triển của đường tiêu hóa chưa trưởng thành, hoạt động của enzyme tương đối thấp, nhưng nhu cầu dinh dưỡng tương đối nhiều, trở thành gánh nặng của đường tiêu hoá.
  • Dễ mắc bệnh còi xương và suy dinh dưỡng, dễ dẫn đến rối loạn tiêu hoá.
  • Các chức năng thần kinh, nội tiết, hệ tuần hoàn, gan và thận đều chưa trưởng thành, chức năng điều hoà tương đối kém.
  • Dịch ngoại bào chiếm tỷ lệ tương đối cao, chuyển hóa nước mạnh, chức năng điều tiết kém, dễ bị rối loạn điện giải, chất lỏng cơ thể.
  • Chức năng miễn dịch chưa hoàn thiện, dễ bị lây nhiễm.

Nguyên nhân lây nhiễm

Lây nhiễm đường tiêu hóa trong. Dễ xảy ra ở trẻ ăn sữa ngoài.

Con đường lây nhiễm

  • Các vi sinh vật gây bệnh xâm nhập vào đường tiêu hóa của trẻ với thức ăn hoặc nước bị ô nhiễm.
  • Virus lây nhiễm qua đường hô hấp hoặc nước.
  • Tiếp xúc người lớn có vi khuẩn (chất độc).

Lây nhiễm đường tiêu hóa ngoài.

Thường gặp trong viêm tai giữa, viêm họng, viêm phổi, nhiễm trùng đường tiết niệu và nhiễm trùng da… Tuổi càng nhỏ càng dễ gặp.

Nguyên nhân gây bệnh tiêu chảy

  • Rối loạn tiêu hóa do nhiễm trùng ngoài ruột.
  • Cả bên trong và bên ngoài ruột đều bị nhiễm cùng một mầm bệnh (chủ yếu là virus).
  • Rối loạn hệ vi khuẩn đường ruột do lạm dụng kháng sinh: Áp dụng rộng rãi kháng sinh phổ rộng trong một thời gian dài, gây kích thích trực tiếp ruột hoặc kích thích các dây thần kinh tự chủ để gây nhu động ruột nhanh hơn, giảm hấp thu glucose, giảm hoạt động của enzyme disacarit, gây tiêu chảy và thậm chí gây rối loạn hệ vi khuẩn đường ruột.
  • Rối loạn tiêu hóa như:
    • Yếu tố thực phẩm.
    • Không dung nạp carbohydrate.
    • Dị ứng thực phẩm.
    • Ảnh hưởng của thuốc.
    • Các yếu tố khác: như môi trường ô nhiễm, quá ít hoạt động ngoài trời, thay đổi đột ngột thói quen sống, thay đổi đột ngột khí hậu bên ngoài.

Triệu chứng trẻ sơ sinh bị tiêu chảy

Trẻ sơ sinh bị tiêu chảy chủ yếu xảy ra ở trẻ dưới 2 tuổi. Số lần đại tiện thông thường mỗi ngày ở trẻ sơ sinh là 2-5 lần, một số trẻ có thể 7-8 lần 1 ngày. So với trẻ bú sữa ngoài, trẻ bú sữa mẹ có số lần đại tiện tương đối nhiều. Khi bé lớn hơn, số lần đại tiện sẽ giảm dần và số lượng phân sẽ giảm xuống 1-2 lần một ngày sau 2-3 tháng. Cha mẹ cần hiểu thói quen đại tiện bình thường của bé trước khi có thể xác định xem bé có bị tiêu chảy hay không.

Ngoài việc chú ý đến tần suất đại tiện, cha mẹ cũng nên chú ý đến hình thái của phân. Nếu số lần đại tiện nhiều hơn bình thường, kết cấu mỏng mịn hơn bình thường và xuất hiện phân lỏng, như thể phun ra từ mông. Đây có thể là triệu chứng tiêu chảy ở trẻ sơ sinh, thường đi kèm với khó chịu đường tiêu hóa như không thích ăn, bụng đau chướng…

Các mức trẻ bị tiêu chảy

Tiêu chảy mức độ nhẹ

Mỗi ngày đại tiện 5-6 lần, thậm chí hơn 10 lần, có các triệu chứng như chất phân như cháo trứng gà hoặc nước, vàng hoặc vàng xanh, có khối nhỏ trắng, có sốt, tràn sữa,… Chế độ ăn uống tinh thần vẫn tốt hoặc giảm nhẹ, cân nặng không tăng hoặc giảm nhẹ, không bị mất nước.

Tiêu chảy mức vừa

Đi đại tiện 10 lần một ngày, phân lỏng, mùi chua và hôi thối, có thể sốt vừa.

Tiêu chảy mức độ nặng

Đại tiện nhiều hơn 10 lần một ngày, phân lỏng, vàng, nôn, sốt, chán ăn, sụt cân, mất nước nhanh và nhiễm toan, kali, canxi, magie máu thấp. Một số bé có thể bị mất nước rõ rệt, nhiễm toan, rối loạn điện giải, chẳng hạn như kali thấp hoặc magiê thấp…

Trẻ bị tiêu chảy phải làm sao? 

Phương pháp thông thường

Nếu bé của bạn dưới 6 tháng tuổi và đang bú sữa mẹ, bạn cần tiếp tục cho con bú. Nếu không phải là bú sữa mẹ, bạn có thể tiếp tục cho bé ăn sữa hoặc các sản phẩm từ sữa hàng ngày. Nếu bé hơn 6 tháng tuổi hoặc đã bắt đầu ăn thức ăn đặc, bạn có thể cho bé ăn thức ăn lỏng nhẹ như cháo, và thêm một ít rau hoặc thịt băm.

  • Có thể cho trẻ ăn nước ép hoa quả hoặc chuối xay nhuyễn để bổ sung kali.
  • Cho ăn các thực phẩm chế biến tươi mới, các thực phẩm này nên được nấu chín, nghiền hoặc dầm nhuyễn.
  • Khuyến khích bé ăn, ăn ít nhưng nhiều bữa.
  • Tiếp tục cho trẻ ăn những thực phẩm trên sau khi hết tiêu chảy, tăng thêm bữa ăn ít nhất một lần một ngày trong hai tuần sau khi tiêu chảy dừng lại cho đến khi cân nặng trở lại bình thường.

Nếu như tình trạng tiêu chảy của trẻ nghiêm trọng, cần cấm ăn trong 8-24 giờ, đồng thời bù dịch tĩnh mạch (truyền nước biển, đạm…).

Phương pháp truyền dịch

  1. Phương pháp đường uống: phù hợp với trẻ sơ sinh bị mất nước nhẹ hoặc nôn không nghiêm trọng. Lượng nước bù được tính ở mức 100ml/kg trọng lượng cơ thể mỗi ngày, chia ra các lần để uống.
  2. Phương pháp bù dịch tĩnh mạch: dùng cho trẻ mất nước ở mức độ vừa, nặng.

Phương pháp dùng thuốc

Nếu như trẻ tiêu chảy đã 3 ngày mà tình trạng không có chuyển biến tốt hoặc xuất hiện các triệu chứng dưới đây, nên kịp thời đưa trẻ đến bệnh viện.

  • Phân lỏng nhiều lần
  • Nôn liên tục.
  • Không thể ăn uống bình thường.
  • Sốt.
  • Phân cứng kèm máu.

Điều trị theo triệu chứng, ngăn ngừa nhiễm khuẩn

Dựa vào nguyên nhân gây bệnh, lựa chọn thuốc kháng khuẩn.

Phương thuốc dân gian

Cà rốt xay nhuyễn: Lấy một lượng cà rốt tươi thích hợp, rửa sạch, thái nhỏ, thêm nước đun sôi. Sau đó lấy cà rốt ra và xay nhuyễn (nước nấu cà rốt để riêng). Khi sử dụng, cứ 100ml nước nấu cà rốt thì thêm 5-10 gram (khoảng một muỗng nhỏ) cà rốt xay nhuyễn.

Lượng thức ăn chủ yếu dựa vào sự thèm ăn của bé, có thể cho ăn theo lượng thức ăn thông thường. Nói chung, nếu cho cà rốt xay nhuyễn ăn trong 2 đến 3 ngày, phân có thể rắn hơn chút.

Bảo vệ làn da mỏng manh

Tã phải được thay đổi thường xuyên, nhưng cũng cần làm sạch vùng mông bằng nước sạch, dùng vải sạch lau khô.

Tăng hoặc giảm quần áo phù hợp

Quần áo của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ nên được tăng hoặc giảm khi nhiệt độ tăng và giảm để tránh quá nóng, vào ban đêm khi ngủ nên tránh để vùng bụng bị lạnh. Nên cho trẻ uống nhiều nước vào mùa hè, tránh ăn quá nhiều hoặc ăn thực phẩm giàu chất béo. Tắm nước ấm thường xuyên.

Có thể tiêm vắc-xin khi trẻ bị tiêu chảy không?

Trong khi bé đang bị tiêu chảy, tốt nhất không nên cho bé đi tiêm. Bởi vì việc tiêm vắc-xin dựa trên tiền đề là trẻ khỏe mạnh, mới có thể tiêm, nếu không sẽ dễ làm nặng thêm bệnh. Ngoài ra sau khi xuất hiện phản ứng không dễ để phân biệt kết quả phản ứng. Sau khi tiêu chảy khỏi, tiếp tục cho trẻ tiêm vắc- xin cũng không muộn.

Nếu bé không có bất kỳ bệnh nào khác trong tình trạng tiêu chảy, vắc-xin uống như vắc-xin rota vẫn được thực hiện sau khi tiêu chảy của bé được chữa khỏi. Điều này là do nó được bài tiết ngay sau khi uống, ảnh hưởng đến cơ thể quá nhỏ, tương đương với việc giảm hiệu quả hoặc thậm chí là không hiệu quả. Sau đó còn phụ thuộc vào việc trẻ bị tiêu chảy ngắn hạn hay tiêu chảy dài hạn. Các bác sĩ thường khuyên rằng trẻ em nên tiêm vắc-xin khi chúng khỏe mạnh. Chủ trương bây giờ là tiêm chủng kịp thời, nhưng không khuyên rằng nên được tiêm vắc-xin khi trẻ bị bệnh.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, chẳng hạn như khi một bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng đang lưu hành, đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe của mọi người. Lúc này phải xem xét tác hại của bệnh truyền nhiễm là chủ yếu và phản ứng với tiêm chủng là thứ yếu. Các quy định chống tiêm chủng nên được nới lỏng một cách thích hợp, nhưng điều này phải được chính bác sĩ quyết định, chứ không phải bởi cha mẹ, người nhà của trẻ. Do đó, nếu trẻ bị tiêu chảy, cha mẹ nên cho trẻ đi tiêm phòng, trước khi đưa ra quyết định nhất định phải thông qua ý kiến của bác sĩ.

Trẻ bị tiêu chảy có thể ăn trứng gà không?

Trẻ bị tiêu chảy thông thường không nên ăn trứng. Ăn trứng trong thời gian bé bị tiêu chảy, không chỉ không nuôi dưỡng cơ thể mà còn làm bệnh nặng thêm. Điều này chủ yếu là do trứng chứa nhiều protein cao và trong thời gian bị tiêu chảy chức năng đường tiêu hóa của bé bị suy yếu, gây khó khăn cho việc tiêu hóa.

Trong thời gian tiêu chảy, không nên sử dụng trứng. Nếu nhất định phải ăn, có thể chọn một số lòng đỏ trứng. Thực tế, nguyên tắc ăn uống khoa học nhất là ăn một số thức ăn lỏng, chẳng hạn như nước cháo gạo đặc, ít bột, kem hạnh nhân, nước canh thịt bỏ bớt dầu mỡ, nước ép trái cây lọc…

Trẻ bị tiêu chảy có thể uống sữa bột không?

Bé vẫn có thể uống sữa bột khi bị tiêu chảy. Trong thời kỳ bé bị tiêu chảy, mặc dù chức năng của đường tiêu hóa bị giảm nhưng vẫn có thể tiêu hóa và hấp thụ một số chất dinh dưỡng. Vì vậy, trong thời kỳ bị tiêu chảy, bé không cần thiết phải nhịn ăn, nhưng nên giảm lượng sữa bột, hơn nữa nên thêm một chút nước vào trong sữa.

Trẻ sơ sinh bị tiêu chảy vẫn có thể tiếp tục ăn sữa bột là do trước khi trẻ bị tiêu chảy, bé vẫn luôn có thói quen uống sữa bột. Nếu trước đó bé uống sữa mẹ, thì không cần phải chuyển, tiếp tục cho bé uống sữa mẹ. Tuy nhiên, nếu bé bị tiêu chảy nặng, các bà mẹ nên cho bé uống sữa bột dành riêng cho khi tiêu chảy. Còn cần giảm lượng sữa bột bé uống xuống khoảng 1/3. Nếu bé ăn không đủ, có thể cho bé ăn một ít súp cháo, nhưng không nên ăn nước ép trái cây hoặc các loại trái cây tương tự…